آوای ایرج

بزم خصوصی با شرکت اساتید : :ایرج- احمد عبادی-غلامرضا دادبه-حسن کسایی -علی اصغر شاهزیدی

avaye-iraj — Wed, 04 Nov 2009 16:16:18 GMT

((به نام خدا ))

مقدمه:دوستان عزیز برای این پست تصمیم گرفتم یکی از بزم های نایابی را که استاد ایرج با همراهی چند تن از اساتید اجرا نموده اند برای دانلود قرار دهم.در این بزم ابتدا استاد ایرج در دستگاه شور برنامه اجرا می کنند وبعد از ایشان اقای غلامرضا دادبه در دشتستانی و بعد هم اقای علی اصغر شاهزیدی قطعاتی در دشتی اجرا می کنند .

همچنین به دلیل درخواست های مکرر دوستان تصنیف بر اشکم خندیدی(می خوردی) را برای دانلود قرار دادم.

البته در طرف دیگر این برنامه اساتید ایرج و دادبه و شاهزیدی در دستگاه ماهور اجرای برنامه می کنند که ان شاالله در پست های بعدی تقدیم خواهد شد.

نکته ای که باید عرض کنم این است که در یک بزم خصوصی که با شرکت اساتید بزرگی چون :ایرج-منوچهر همایون پور و ... است استاد منوچهر همایون پور مطلب بسیار سنجیده ای را در مورد صدای استاد ایرج و اواز ایشان می فرمایند:

((بعد از انقلاب در صدای ایرج سوزی ایجاد شده که این سوز و حس قبلا نبود و این حس و سوز انسان را به معنویت نزدیک می کند.))

به نظر بنده این سوز را می توان در اکثر اواز های استاد ایرج بعد از انقلاب به خصوص در این اواز مشاهده کرد.

*******************************

بزم خصوصی

با شر کت اساتید:ایرج-احمد عبادی-حسن کسایی-غلامرضا دادبه-علی اصغر شاهزیدی

دستگاه:شور

(طرف دیگر در ماهور)

دانلود

تحلیل آواز استاد ایرج درشور

((در امد شور و اشاره به نوا ))

مویت رها مکن که چنین در هم افتد کاشوب حسن روی تو در عالم افتد

((کرد بیات ))

گردن رها ز خلق سریع وار بگذرید فریاد در نهاد بنی ادم افتد

افتاده ی تو شد دل ای دوست دست گیر در پای مفکنم که چنین دل کن افتد

فرود به شور

***********************************

اواز غلامرضا دادبه در دشتستانی و بیات کرد

دو چشمونت پیاله پر ز می بی دو زلفونت خراج ملک ری بی

همی باده کنی امروز و فردا ندونم مو(من)که فردای تو کی بی

امشب به غمت میان خون خواهم خفت بر در سر عافیت برون خواهم خفت

چه خوش بی مهربونی هر دو سر بی که یک سر مهربونی هر دو سر بی

اگر مجنون دل شوریده ای داشت دل لیلی از او شوریده تر بی

*****************************

اواز علی اصغر شاهزیدی

دو زلف یار به هم انقدر نمی ماند که روز ما و شب ما به یکدگر ماند

نهادم به جگر داغ عشق و می ترسم دگر نماند و این جان در جگر ماند

و ....

*******************

در این قسمت به دلیل درخواست های مکرر علاقه مندان به استاد ایرج تصنیف بسیار زیبای بر اشکم خندیدی یا می خوردی را برای دانلود قرار دادم.این تصنیف را که استاد ایرج در اوج استادی و با کمال مهارت اجرا نموده اند را می توان در زمره بزرگترین تصنیف های تاریخ ایران دانست و هم طراز با تصنیف سرگشته استاد حسین قوامی دانست.

استاد عبدالعلی وزیری :

عبدالعلی وزیری در سال 1293 در تهران به دنیا آمد. 1۴ ساله بود که به مدرسه عالی موسیقی آمد و در زمره شاگردان پسر عمویش علینقی وزیری درآمد. او صدای زیبایی داشت و تار نیز می نواخت. علاقه وافری به موسیقی داشت و این امر سبب آن شد که در مدرسه موسیقی اقامت گزیند.. او اولین کسی بود که آهنگ های استاد وزیری را خواند و خواننده ای بود که خوب از عهده این کار بر می آمد

در سال 1308 کلاسی به نام آموزشگاه موسیقی دائر کرد و از سال 1309 در مدرسه دولتی موسیقی، معلم آواز شد. ولی چند سال بعد به مشاغل اداری پرداخت تا این که در سال 1320 به اداره موسیقی کشور بازگشت و به وزارت فرهنگ انتقال یافت. از همان زمان که صدای او از رادیو پخش شد، طرفداران بسیار پیدا کرد و بهترین خواننده انجمن موسیقی ملی بود

"حالا چرا" و "آه سحر" از جمله ساخته های روح الله خالقی است که عبدالعلی وزیری آنها را در ارکسترهای انجمن و رادیو اجرا کرد. عبدالعلی به کلنل وزیری و خالقی بسیار علاقمند بود و آهنگ های آنها را با شور فراوان اجرا می کرد. او اولین خواننده ای بود که در برنامه گلها شرکت کرد

.استاد عبدالعی وزیری علاقه خاصی به صدای استاد ایرج داشت به طوری که چند تصنیف برای ایشان ساخت .از جمله :همین تصنیف بر اشکم خندیدی در همایون و سفر کرده در شور و ... است . طبق گفت و گویی که بنده با استاد ایرج داشتم ایشان فرمودند که اقای عبدالعی وزیری در اواخر دیگر از خوانندگی دست کشیده بودند و بیشتر تار می زدند و اهنگ می ساختند که چند تصنیف را نیز به بنده دادند.البته لازم به ذکر است که استاد ایرج تصنیف بر اشکم خندیدی را با تار استاد عبدالعلی وزیری نیز اجرا کردند که بسیا رزیباست.

او چندی هم در رادیو همراه با تار خود آواز می خواند و چند برنامه مخصوص کودکان هم اجرا کرد که خواستارانی بسیار داشت. عبدالعلی از خوانندگان و نوازندگان بسیار با ذوق رادیو ایران بود که سال ها صوت دلپذیرش از رادیو ایران پخش می شد.

عبدالعلی وزیری در سال 1368 از دنیا رفت.

تصنیف بر اشکم خندیدی (می خوردی)

خواننده : استاد ایرج

آهنگ :استاد عبدالعلی وزیری

شعر :استاد رحیم معینی کرمانشاهی

رهبر ارکستر :روح الله خالقی

ارکستر بزرگ رادیو

دستگاه:همایون

دانلود

((درامد همایون ))

می خوردی رقصیدی آن شب بر اشکم خندیدی آن شب

یک خرمن سنبل شده بودی خندان تر از گل شده بودی

همچون مه تابیدی آن شب

زیبا بودی شیدا گشتی مستی بخش دل ها گشتی

تا قهرا به زمین زده شد چون دامن برچیدی آن شب

بر چشمت نازی ز هوس در مستان آزی ز هوس

در من آن رشکی که مگو در چشمم اشکی که مگو

بر اشکم خندیدی آن شب

((چکاوک))

زان جمع دیوانه ی تو تنها من بیگانه تو از آن همه دلسردی دیوانه شدم

آشفته و لب بر لب پیمانه شدم چون اهش نشنیدی آن شب

((بیداد))

در این جمع خندان یارا تا کی خواهی گریان ما را

من شمع شب هایت بودم روشن در دنیایت بودم

خواهی تو چرا افسرده مرا

با آن که زیبای دلشکنی عمر من عشق من جان منی

می خوردی رقصیدی آن شب براشکم خندیدی آن شب

((فرود))

نکته :از دوستانی که بزم خصوصی را به طور کامل و اطلاعات دقیقی از ان دارند خواشمندم که اگر در ذکر نام استادی اشتباهی صورت گرفته حتما یاد اوری و در قسمت نظرات منظور فرمایند.

مرکب خوانی با اجرای استاد ایرج و فيلم مستند «پهلوان آواز» با موضوع زندگي « استاد حسين خواجه‌‌اميري»

avaye-iraj — Sat, 29 Aug 2009 13:24:18 GMT

سلام

خبر تازه:

با موضوع زندگي « استاد حسين خواجه‌اميري»؛

مستند «پهلوان آواز» ساخته شد.

خبرگزاري فارس: فيلم مستند «پهلوان آواز» با موضوع زندگي « استاد حسين خواجه‌‌اميري» ساخته شد.

به گزارش خبرنگار راديو و تلويزيون فارس، فيلم مستند «پهلوان آواز» در موسسه شكوفا فيلم به تهيه كنندگي داريوش باباييان ساخته شد.
بنابراين گزارش، اين فيلم سينمايي «پهلوان آواز» به بخش‌هاي مختلف زندگي « استاد حسين خواجه اميري»(ايرج) مي‌پردازد و زندگي اين خواننده را مورد بررسي قرار مي‌دهد.
حسين خواجه‌اميري متخلص به ايرج متولد 1313 در كاشان و يكي از موفق‌ترين خوانندگان عرصه موسيقي سنتي است. او پدر احسان خواجه‌اميري خواننده پاپ و ساغر خواجه‌اميري(نوازنده) است.

انتهای پیام ))

منبع:خبرگزاری فارس

خدمت همه ی عزیزان و دوستداران موسیقی ایرانی

در این پست تصمیم گرفتم که یکی از آواز های استاد ایرج را که در ان با استادی تمام مرکب خوانی میکنند را برای دانلود قرار دهم.

در این اواز که در دستگاه ماهور می باشد استاد ایرج از دستگاه ماهور وارد دستگاه شور و از ان وارد ابوعطا می شود و سپس به ماهور فرود می اید که کمتر جایی شنیده اید.

تعدادی از دوستان فرموده بودند که استاد ایرج در مثنوی شور و نوا و مرکب خوانی اجرایی ندارند. باید عرض کنم که اواز حاضر نمونه کامل از مرکب خوانی بوده و اوازهای دیگری نیز بنده از استاد ایرج دارم که با مهارت تمام در تمامی دستگاه ها اجرا برنامه کرده اند. به گونه ای که در همین اواخر(چند ماه پیش استاد ایرج با استاد فرهنگ شریف در منزل انوشیروان روحانی در دستگاه نوا اوازی بسیار زیبا اجرای کرده اند که کلیپ ان موجود است.)

ان شاالله در اینده سلسله مصاحبه های بنده با استاد ایرج پیرامون دستگاها و اجراها و فعالیت های موسیقایی ایشان تقدیم خواهد شد.

تحلیل آواز:

ارکستالی که در ابتدای این برنامه می شنوید راپسودی برای تار بر اساس یک ملودی قدیمی است .که فریدون شهبازیان سرپرستی گروه را بر عهده دارد .
این برنامه از جمله اجرا های خاص جناب استاد حسین خواجه امیری در مایه ماهور می باشد که حال و هوای مخصوص خود را دارد . این نوع ماهور که به ماهور آذری مشهور است در ردیف های آوازی کمتر شنیده شده است . استاد ایرج در این برنامه بیشتر به جنبه احساسی و بداهه خوانی کار توجه کرده تا تبعیت محض از قوانین ردیف خوانی (به نقل از استاد گلپایگانی :خواننده نباید حتما ردیف را کامل و به طور منظم ارائه دهد زیرا در این صورت دیگر خواننده نیست ردیف خوان است ). و مد نظر خواننده بیشتر القای حس بسته به فضای موزیکال ایجاد شده ، می باشد . از لحاظ تئوری موسیقی قالب این اجرا به طور کامل در چهار چوب ضوابط موسیقی ردیف دستگاهی ایران نیست یعنی از نظر موسیقی دانان سنت گرای محض مورد بحث و انتقاد است اما از انجایی که استاد ایرج تسلط کامل بر ردیف ها موسیقی ایرانی دارد توانسته گوشه ها یی را که کمتر با هم خوانده شده را به تبعیت از احساسات خود به گونه ای در کنار یکدیگر قرار دهد که مخاطب را مجذوب می کند. این اواز در موسیقی کلاسیک ایران جای بحث بسیار دارد. در این اجرا در یک سری فرازها کاملا محسوس که قسمت هایی از کار فی البداهه و مرکب خوانی بوده است . چون مثلا بعد از خوانده شدن بیت دوم در صورتی که خواننده هنوز در درآمد مخصوص به خود سیر می کند استاد یا حقی در جواب آواز به گوشه گشایش اشاراتی دارد یعنی نوعی سردرگمی برای نوازنده وجود داشته که نتوانسته در قالب آن درآمد ویژه هنر نمایی کند و گوشه دیگری را جواب داده است . برخی تحریرها و اشارات بداهه می نمایاند. در قسمت نیریز که استاد ایرج آن را فقط با یک تحریر جداگانه بعد از بیت دوم اجرا می کند. از نظر تئوریک ردیف خوانی و مبنای ردیف آوازی ایران ساختار تحریر متفاوت است و جزء تکنیک های خود استاد ایرج است اما در پرده نیریز اجرا شده جناب صارمی این مطلب را به خوبی درک می کند و بلافاصله با سنتور نیریز را تثبیت می نماید. که اگر ملودی برای شنونده هزم نشده بدین طریق در ذهن او جای گیرد .
نکته قابل توجه دیگر اینکه معمولا رسم این است که ما با استفاده از مبدل دلکش وارد دستگاه شور شویم که در این جا استاد ایرج با مهارت تمام برخلاف این قاعده عمل می کند یعنی پس از اجرای فیلی بدون استفاده از دلکش سریعا به قرچه می رود در قسمت بعدی این طور احساس می شود که خواننده در پرده اصلی غزال یک هنر نمایی ریتمیک انجام داده است . با توجه به اینکه جناب استاد ایرج با ضرب و میزان ها به خوبی آشنایی داشته اند .

یعنی در مصراع (گفتم ای مسند جم جام جهان بینت کو) حالتی ایجاد می شود که شنونده خاص را به یاد فرازهایی در گوشه مثنوی شور می اندازد . در صورتی که وزن عروضی مثنوی شود فاعلاتن فاعلاتن فاعلات است اما لحن ایجاد شده چنین جلوه گری می کند . شما می توانید این نمونه را در مست مستم گلپایگانی بشنوید . که در قسمت های آخر چنین مانوری روی شعر مست مستم ساقیا دستم بگیر انجام می دهد . .
ایرج در روی مصراع دوم این بیت دقیقا وارد غزال یا به اصطلاح حجاز شده و به زیبایی آ نرا اجرا نموده است . (ابوعطا)
در پایان نیزبا تحریر دلکش و اشاره ای به اصفهانک در ماهور فرود می آید .
در کل ما زیاد نمی توانیم روی جنبه حرفه ای ردیف خوانی این کار بحث کنیم چون قدری متفاوت است اما از نظر زیبایی کار و جنبه احساسی، خواننده توجه ویژه ای به این قسمت داشته و مخاطب عام را به خوبی جذب نموده و تاثیر بسیار بر او گذاشته است . و هدف موسیقی هم همین ایجاد آرامش است که میسر شده است .
یعنی استاد ایرج آنچه بر دلش نجوا می کرده خوانده که با قاعده ردیف خوانی متفاوت است .

درپایان برنامه استاد ایرج از ادات تحریر نیز کمتر استفاده نموده است و به پیروی از استاد تاج اصفهانی به اجرای تحریر های دانه درشت پرداخته است.

استاد ایرج(حسین خواجه امیری)

گلهای تازه ۲۸(در گلستان ارم)

با همکاری هنرمندان:ایرج-پرویز یاحقی-منصور صارمی

آهنگ:ماهور از فریدون شهبازیان

گوینده:فخری نیکزاد

شعر:حافظ

دانلود

ارکستالی که در ابتدای این برنامه می شنوید راپسودی برای تار بر اساس یک ملودی قدیمی است .که فریدون شهبازیان سرپرستی گروه را بر عهده دارد .

آواز:

تحریر و درامد ماهور آذری

صبحدم مرغ چمن با گل نوخاسته گفت ناز کم کن که در این باغ بسی چون تو شکفت

گل بخندید که از راست نرنجیم ولی هیچ عاشق سخن سخت به معشوقه نگفت

تحریر نیریز

گوشه فیلی

تا ابد بوی محبت به مشامش نرسد هر که خاک در میخانه به رخساره نرفت

انتقال یا مرکب خوانی به گوشه قرچه دردستگاه شور

در گلستان ارم دوش چو از لطف هوا زلف سنبل ز نسیم سحری می آشفت

مصرع اول اشاره به مثنوی شور مصرع دوم غزالی یا گوشه حجاز درشور. ابوعطا

گفتم ای مسند جم جام جهان بیند کو گفت افسوس که ان دولت بیدار بخفت

تحریر دلکش .اصفهانک و فرود به ماهور

تحلیل:از دوست عزیز و خوبم جناب محسنی

امیدوارم که مطالب این پست مورد توجه دوستان قرار گرفته باشد .

مقاله ای پیرامون استاد ایرج و تحلیل اواز گلهای تازه 18

avaye-iraj — Fri, 19 Jun 2009 19:39:18 GMT

باسلام

خدمت همه دوستان

متاسفانه به دلیل مشغله فراوانی که دارم نتوانستم وبلاگ را زودتر بروز کنم به هر حال امیدوارم که ما را ببخشید.مطلب امروز در مورد یک مقاله زیبا و گویا در مورد استاد ایرج به قلم دوست عزیز اقای علی شیرازی و تحلیل گلهای تازه ۱۸ که یکی از زیبا ترین چهار گاه های موسیقی اصیل ایرانی است می باشد.

از دوستان عزیز و طرفداران استاد ایرج نیز خواهشمندم که نظرات خودشان را در قسمت نظرات درج کنند.مطمئنا تک تک این نظرات در ترقی وبلاگ موثر است.

مقاله زیر را دوست عزیزم جناب علی شیرازی چند سال پیش منتشر کردند.

((بودم آن روز در این میکده از درد کشان ))

انتشار دوباره و تدريجي آوازهاي قديمي
"حسين خواجه‌اميري (ايرج)" فرصتي تازه و مغتنم براي بهره بردن از يكي از بهترين صداهاي قرن اخير آواز ايراني به شمار مي‌رود؛ آن هم بخشي مهم و اثرگذار از يك‌صد سال تاريخ ضبط موسيقي در ايران كه تا كنون مغفول مانده است. از اين بخش تا كنون شش آلبوم با عنوان "گل‌هاي شماره 1 تا 6" توسط "شركت ايران‌صدا" منتشر شده است. اين آثار در واقع برگزيده‌اي از آوازهاي ايرج در قالب برنامه‌هاي قديمي راديو مانند گل‌هاي تازه، برگ سبز و يك شاخه گل است كه در سال‌هاي دور، از اين رسانه به گوش مردم مي‌رسيد. در اين برنامه‌ها هنرمنداني چون جليل شهناز، همايون خرم، منصور صارمي، اميرناصر افتتاح، حبيب‌الله بديعي، جهانگير ملك، پرويز ياحقي، فرهنگ شريف، اسدالله ملك، حسن ناهيد و مجيد نجاحي ايرج را همراهي مي‌كنند. در واقع با در نظر گرفتن شرايط دشوار انتشار آثار قديمي موسيقي اين مجموعه نمونه‌اي نسبتاً خوب از موسيقي گل‌هاي راديو در دهه‌هاي گذشته به حساب مي‌آيد؛ هم‌چون تورق خاطرات و مرور آلبوم‌هاي قديمي و پرسه زدن در گذشته‌هايي كه اينك يادآوري هر يك از لحظات آن به رؤيايي دور مي‌ماند و دست‌نيافتني به نظر مي‌رسد.

ايرج در سال 1313 در خالدآباد كاشان به دنيا آمد. پدرش "نعمت‌الله خواجه‌اميري" خواننده خوبي بود كه از همان اوان كودكي بيشترين تأثير را بر فرزند خود گذاشت.
به علاوه بعدها ايرج با علاقه به خواننده صاحب‌سبك "استاد جلال تاج‌اصفهاني" و با توجه به شباهت حجمي صداي اين دو به هم، تأثيرات زيادي را از او پذيرفت.
دست آخر نيز ايرج به محضر استاد ابوالحسن صبا راه يافت و معلومات خود را نزد وي تكميل كرد. تأييد استاد صبا موجب راهيابي اين خواننده خوش‌آوا به برنامه گل‌هاي راديو شد. در راديو ايرج با همراهي بهترين نوازندگان ايراني عصر ما به اجراي آواز پرداخت و نام خود را با اين آثار جاودانه كرد. در دهه 40 و با رونق گرفتن حضور محمدعلي فردين در سينماي فارسي، ايرج به جاي او در فيلم‌ها آواز مي‌خواند و اتفاقاً فردين نيز با موفقيت در نمايش اجراي تصنيف‌ها و ترانه‌ها به جاي ايرج لب مي‌زد.
اين كار اگرچه در دهه 50 نيز ادامه يافت اما اوج آن به سال‌هاي 1344 با فيلم گنج قارون تا پيش از نمايش قيصر در سال 1348 و ظهور موج نو فيلم‌هاي سينماي ايران تعلق داشت. تركيب مناسب چهره و ميميك فردين با آواز ايرج در آن سال‌ها مكمل خوبي براي اين دو شد و نام هر دو را بيش از پيش بر سر زبان‌ها انداخت. در اين فيلم‌ها معمولاً فردين نقش جواني آس و پاس و جنوب‌شهري را بازي مي‌كرد كه در نهايت با دختري از خانواده‌هاي متمول و پولدار وصلت مي‌كرد و يك‌شبه به خوشبختي مي‌رسيد.

صداي ايرج صدايي گرم، جاندار، مردانه، قلندروار، پ‍ُرحجم و تواناست. در تحرير دادن و چهچهه زدن تبحر دارد و تحريرهاي غلتانش هوش از سر هر شنونده‌اي مي‌ر‌ُبايند. درست است كه به دليل مساوي نبودن امكانات ضبط در يك قرن اخير نتوانسته‌ايم از تمامي خوانندگان به يك ميزان آثاري را در دسترس داشته باشيم و درست است كه با اين وجود داوري در مورد بهترين صداهاي قرن با درصدي لغزش و خطا همراه خواهد بود اما اگر صداي ايرج را از بهترين صداهاي قرن اخير بناميم چندان ره به خطا نبرده‌ايم.
او به خوبي از پس اجراي تمامي نت‌هايي كه اجرا كرده برآمده است. ايرج به شهادت اثارش خواننده بم‌خوان نبوده؛ اما هرگاه كه در اندك لحظاتي به بم‌خواني پرداخته حاصل خوب و شسته‌رفته از كار درآمده است، مانند قسمتهاي بم آواز افشاري در روي اول نوار شماره 2 از همين مجموعه، ام‍ّا طبيعي است كه مردم همواره از پهلوان آواز ايران انتظار خواندن‌هاي قلندرانه و پ‍ُر از اوج و فرود را داشته‌اند؛ آن هم بيشتر در قسمت تحريرها ... تحريرهاي ايرج در عين جاندار بودن و قلدري به نرمي و آرامي با يكديگر پيوند مي‌خورند و پژواك آن‌ها شنونده را دچار اين گمان مي‌كند كه شايد در حنجرة اين خواننده دستگاه ميكروفون كار گذاشته‌اند!
ايرج نيز با وقوف كامل بر نقطه طلايي كار خود بيشتر به اوج‌خواني و اداي تحريرهاي مفصل در اين نقطه از صدايش مي‌پرداخت. اگر استاد بنان را بهترين بم‌خوان بين آوازخوانان ايراني بدانيم، در نقطه مقابل او و صداي بمش، صداي اوج ايرج قرار دارد؛ همچنان كه خود استاد نيز يك ‌بار در مصاحبه‌اي بر كار ايرج صحه گذاشت و نام او را در زمره بهترين صداهاي مورد علاقه‌اش بر زبان آورد. اتفاقاً در مجموعة مورد بحث در اين وجيزه يعني گل‌هاي شماره يك تا 6 چند مورد از نقاط اوج صداي ايرج موجود است و يكي از بهترين آثار او در برنامة مرد عشق "گل‌هاي شماره 18" در اين مجموعه قرار دارد.
اين برنامه كه از حسن اتفاق دو بار در دو آلبوم از اين سري يعني گل‌هاي شماره‌هاي 2 و 5 قرار گرفته در دستگاه چهارگاه اجرا شده است در شناسنامه نوار در آلبوم شماره 5 نام فاميل نوازنده سنتور، منصور صارمي، به اشتباه صادقي درج شده است و در شناسنامه آلبوم شماره 2 نيز نام نوازنده تنبك، جهانگير ملك، به اشتباه اميرناصر افتتاح ذكر شده است!
در اين آواز، خواننده پس از اجراي تحريري مفصل در درآمد شعر سعدي با مطلع:
كس اين كند كه دل از يار خويش بردارد
مگر كسي كه دل از سنگ سخت‌تر دارد
را در همين گوشه اجرا مي‌كند. اداي شمرده تحريرها و جابه‌جا تقسيم كردن كشش روي بعضي مصوت‌هاي كلمات و تحرير روي مصوت‌هاي واژه‌هاي ديگر و سرانجام دادن تحريري مفصل در پايان بيت از ويژگي‌هاي هميشگي شيوه ايرج است كه در اينجا نيز آن‌ها را رعايت مي‌كند. ضمن اينكه در بيت بعدي:
اگر نظر به دو عالم كند حرامش باد
كه از صفاي درون با يكي نظر دارد
او روي مصوت "آ" در كلمة باد هم كشش و هم در ادامة آن تحرير را به صورت توأمان اجرا مي‌كند. چهار مضراب ويولون، تار، سنتور و تنبك به همراه شعرخواني گوينده برنامه، فخري نيكزاد، تشكيل‌دهنده بخش بعدي برنامه است كه با اتمام آن خواننده تحرير آغازين گوشه حصار را مي‌خواند و بيت مصرع‌ها نخست بيت "هلاك ما به بيابان عشق خواهد بود" را در همين گوشه اجرا مي‌كند. سپس با مصرع دوم بيت يعني "كجاست مرد كه با ما سر سفر دارد" وارد گوشه مخالف مي‌شود و با تحريري مفصل بيت بعدي يعني:
از آن متاع كه در پاي دوستان ريزند
مرا سري است ندانم كه او چه سر دارد
اين كار را ادامه مي‌دهد. تطابق اين ابيات با گوشه‌هاي اجرا‌شده همراه مناسب بودن صداي ايرج‌ و خوانندگاني چون او، براي نقاط اوج آواز ايراني در اين برنامه فضاي مناسبي را به وجود آورده است. همچنين آخرين تحرير آواز در گوشه مخالف نيز با توجه به جنس، بافت و شيوه اجراي آن از نقاط درخشاني كار خواننده است كه در بيشتر آثار برترش در بخش اوج‌خواني او سري به اين بخش مي‌زند (گوشه‌هايي نظير عراق در ماهور و افشاري، حجاز در مايه ابوعطا، اوج دردشتي و قره‌چه و رضوي در شور) با اين تحرير سپس خواننده به‌سرعت در چهارگاه فرود مي‌آيد و برنامه پايان مي‌گيرد.

ايرج خواننده‌اي غريزي است. هنرمند غريزي معمولاً ضمن داشتن تكنيك خوب، فارغ از هر قيد و بندي، آثارش را در لحظه خلق مي‌كند. او همچنين خيلي به بازتاب‌ها و پيامدهاي گوناگون آثارش نمي‌انديشد و مهم‌ترين هدفش ارتباط با مردم است. به همين دليل در لحظه زندگي و خلق مي‌كند و با زبان دل با مردم سخن مي‌گويد. هر يك از آثار اين هنرمند بسته به شرايط زماني و مكاني، ويژگي و حس خود را مي‌يابند. حال اگر افرادي، هم‌چون استادان و گردانندگان برنامه گل‌ها، بكوشند با حفظ ويژگي‌هاي اصيل و برتر هنرمند غريزي به كار او سمت و سويي بهتر ببخشند، كارهاي اين هنرمند شكلي شسته‌رفته‌تر به خود مي‌گيرد.
از ايرج به عنوان قلندر و پهلوان آواز ايران نام مي‌برند و چه زيباست كه او با داشتن صدايي كاملاً مردانه و حماسي در هنر بي‌پروا مي‌تازد و مي‌خواند.
عجيب اينكه او ابياتي در آواز چهارگاهي كه در اين مطلب به بررسي آن پرداختيم مي‌خواند:
هلاك ما به بيابان عشق خواهد بود
كجاست مرد كه با ما سر سفر دارد
از آن متاع كه در پاي دوستان ريزند
مرا سري است ندانم كه او چه سر دارد!
البته اين ابيات خود به‌خوبي گويا هستند؛ اما اشاره‌ام به تكنيسين‌هاي مدرن آواز سنتي است كه بدون در نظر گرفتن جوهرة اين هنر ناب و بي‌توجه به آسيب بزرگ ناپيمودن منازل دشوار و صدالبته شخصي، در راه آموختن دروني و بيروني هنر آواگري، به تقليد صرف و بلعيدن قرص خوانندگي (!) دل خوش كرده‌اند و مي‌خواهند در كوتاه‌مدت و با استفاده از فرمول‌هاي آماده و دم دست "خواننده" شوند. اين‌گونه است كه مي‌بينيم آوازهاي امروزي‌ها و جوان‌ترها همه شبيه يكديگر و داراي يك رنگ است؛ يعني در واقع رنگ بي‌رنگي! و به مفهوم دقيق‌تر آوازهايي را مي‌گويم كه حتي تلنگري به هيچ‌كس نمي‌زند. در جايي به نقل از يكي از ستارگان قديمي هاليوود به نكته جالبي برخوردم. وي در پاسخ خبرنگاري كه از او پرسيده بود چگونه موفق به خلق اين همه شاهكار شدي؟ گفت ما اصلاً به فكر خلق شاهكار نبوديم؛ سر صحنه فقط كار خودمان را مي‌كرديم و مردم هم معمولاً از آثارمان استقبال مي‌كردند.
ستاره هنر آواز ما ايرج نيز تا زماني كه دستش باز بود و شرايط اجتماعي و سياسي اجازه مي‌داد آثاري را كه دوست مي‌داشت خلق كرد. او حتي در دهة پنجاه با رشد چشمگير موسيقي پاپ و افول فيلم‌هاي فردين در راديو، تلويزيون و سينما به كار خود ادامه داد.

ايرج و گلپايگاني دو هنرمند سنتي بودند كه هنر خود را با ابزارهاي دنياي مدرن ممزوج كردند. آن‌ها از طريق راديو، صفحه گرامافون، تلويزيون، نوار كاست و در روزگار ما سي‌دي توانستند با مردم به‌خوبي ارتباط برقرار كنند. اتفاقاً اين دو جزء معدود "ستاره"‌هاي آواز ايراني در نيم‌قرن اخير و هر يك خوانندگاني با سبك و صداي ويژه خود بوده‌اند. از ويژگي‌هاي منحصر به فرد اين دو يكي تحريرهاي طولاني و پي‌درپي روي يك نت خاص، در مورد گلپا و ديگري چهچه‌هاي مفصل، شمرده و شفاف، در خصوص ايرج و با آن ترك‌تازي‌هايش در اين قسمت، بود كه باعث شهرت و محبوبيت روزافزون آن‌ها شد.
وقتي به دلايل اين محبوبيت نظر مي‌افكنيم مي‌بينيم كه آن دو در نخستين دهه‌هاي نفوذ و گسترش دستگاه ضبط و پخش صوت، و تصوير، با اين شيوه آوازخواني به جايگاه خاص خود نائل مي‌شوند. در اين دوره به‌خوبي تفاوت آوازهاي خوانندگان با آثار آخرين خوانندگان ماقبل مدرن واضح و آشكار است.
يكي آوازهايي كه به شكل مستقيم و زنده و رو در رو در محافل كوچك و بزرگ يك بار براي هميشه عرضه و اجرا مي‌شد و ديگر آوازهايي كه به دفعات و با مخاطبان فراوان از طريق رسانه‌ها پخش مي‌شد. در دوره اخير و سلطه رسانه‌ها مي‌بينيم كه حتي شيوه‌هاي نوازندگي نيز با ماقبل خود تفاوت مي‌يابد (مانند تارنوازان كلاسيك دوره قاجار و شيرين‌نوازان دوره پهلوي) با كمي اغماض مي‌توان اين تغييرات را در مسير ترجمان هنر سنتي به زبان و توسط ابزار مدرن تلقي كرد (مانند نوع و ترتيب تحريرهاي خوانندگان همان دوره با تعدادي از آوازخوانان گلهاي راديو).

در بررسي و مرور كارنامه ايرج و هنرمنداني نظير او، گلپايگاني، افتخاري و بسطامي، همواره بايد اين نكته به شكلي دقيق در نظر گرفته شود. ارزش كار اين‌گونه هنرمندان نيز درست در چنين سال‌ها و روزهايي است كه آشكار مي‌شود؛ آوازخواني كه در اختيار دارند از تكنيك آن‌قدر كه بايد داشته باشند و در مقابل در بخش احساسي نيز هيچ‌كس به گرد پاي ايشان نمي‌رسد!
آلبوم‌هاي 1 تا 6 گل‌هاي ايرج در اين دوره و زمانه به تماشاي مدال‌هاي قهرماني قديمي مي‌ماند كه همچنان زنده است و در بين مردم نفس مي‌كشد. شكر خدا در مورد ايرج واقعاً نيز اين‌چنين است و او هنوز آواز هم مي‌خواند، اما جدايي تقريباً دودهه‌اي ايرج از صحنه آواز و موسيقي متأسفانه مانع از تداوم اجراي آثار برتر او شد و مردم را از اين صداي خوب محروم كرد. او اينك در روزگاري به صحنه برگشته كه هرچند صدايش از آن زلالي و بي‌نقصي به دور است اما مرور آثار دوره جواني‌اش يك تضاد و تناقض دردناك و در عين حال پ‍ُر رمز و راز را به ذهن ما متبادر مي‌كند؛ اينكه او در روزگاري مي‌خواند كه هيچ ‌يك از آوازخوانان بي‌مايه و كم‌مايه و مقل‍ّد امروزي وجود نداشتند. حالا نيز او در زماني مجال خواندن و عرضه آثار گذشته خود را پيدا كرده كه به‌درستي و جز معدودي "كسي به ميدان درنمي‌آيد"!
عجيب اينكه در اين روزگار غريب آوازي، صداي او هر روز تازه و تازه‌تر به نظر مي‌رسد. هرچند كه اين فرصت، پهلوان آواز ايراني نوش‌داروي، دور از جان عزيز و گران‌مايه او، بعد از مرگ سهراب است؛ اما هر روز كه مي‌گذرد اين دو بيت شعر جامي بيشتر در مورد او و خاستگاهش يعني آواز ايراني مصداق مي‌يابد:
بودم آن روز در اين ميكده از درد‌كشان
كه نه از تاك نشان ماند و نه از تاك‌نشان
نكته عشق به تقليد مگو اي واعظ
بيش از اين باده بچش، چاشني جان بچشان

گلهای تازه ۱۸ به نظر بنده از زیباترین و نو ترین اوازهای چهارگاه است.و کاملا با آوازهای دیگر استاد و بقیه خوانندگان تفاوت دارد .

گلهای تازه ۱۸ (مرد عشق)

با همکاری هنرمندان:ایرج - حبیب الله بدیعی - فرهنگ شریف- منصور صارمی- جهانگیر ملک

غزل آواز و شعرهای متن برنامه : سعدی

گوینده:فخری نیکزاد

صدابردار:ایرج فهیمی

تحریر و در امد چهارگاه و مویه

کس این کند که دل از یار خویش بردارد مگر کسی که دل از سنگ سخت تر دارد

زابل

اگر نظر به دو عالم کند حرامش باد که از صفای درون با یکی نظر دارد

چارمضراب در گوشه زابل

تحریر و حصار

هلاک ما به بیابان عشق خواهد بود کجاست مرد که با ما سر سفر د ارد

تحریر و مخالف

از ان متاع که در پای دوستان ریزند مرا سری است ندانم که او چه سر دارد

تحریر مخالف و سپس فرود به چهارگاه

دانلود

آلبوم سنگ صبور منتشر شد

avaye-iraj — Tue, 02 Jun 2009 09:17:18 GMT

با سلام

آلبوم سنگ صبور استاد ایرج با آهنگسازی بسیار زیبای آقای جهانشاه برومند که از شاگردان استاد پرویز یاحقی هستند منتشر شد.

این آلبوم واقعا نشان دهنده ی توان بسیار بالای استاد ایرج چه در اجرای آواز و چه در تصنیف در این سن میباشد .

این مجموعه در دستگاه سه گاه . مخالف . دشتی. بیات زند اجرا شده است.

ویلون: جهانشاه برومند

تار:فریدون احتشامی

تنبک:استاد جهانگیر ملک

امیدوارم که دوستان و عاشقان استاد ایرج این مجموعه را خریداری نمایند و لذت ببرند.

استاد تاج اصفهانی و استاد ایرج

avaye-iraj — Fri, 17 Apr 2009 11:09:18 GMT

((به نام خدا))

مطرب عشق عجب ساز و نوایی دارد نقش هر پرده که زد راه به جایی دارد

عالم از ناله ی عشاق مبادا خالی که خوش آهنگ و فرحبخش نوایی دارد

عکس برگرفته از وبلاگ کما

مطلب این پست را به بازخوانی آثار استاد تاج اصفهانی توسط استاد ایرج اختصاص دادم. از آنجاکه استاد تاج اصفهانی از خوانندگان اولیه مکتب اصفهان بودند و استاد ایرج نیز به طور مستقیم و غیر مستقیم از محضر این استاد بزرگوار بهره ها بردند و رنگ صدی استاد ایرج نیز به صدای استاد تاج نزدیک بود در دهه های 40 و 50 مسولان رادیو خواستار بازخوانی چند اثر از استاد تاج به وسیله ی استاد ایرج شدند که حاصل این تعامل اجرای چند تصنیف و آواز بود.که ازجمله یکی از آن آثار تصنیف دل شکسته در دستگاه ماهور بود که در اواخر دهه ی ۵۰ همراه با گروه سماعی و به خوانندگی استاد ایرج جرا شد.

استاد جلال تاج اصفهانی:

در سال ۱۲۸۲ شمسی (برابر با شناسنامه) خداوند به شیخ اصفهانی واعظ اصفهانی که به "تاج الواعظین" معروف بود فرزندی عطا کرد که نامش را جلال گذاشت. شیخ اسماعیل پدر جلال علاوه بر منبر گرم و گیرایی که داشت از حنجره ای داوودی و صدایی دلنشین نیز برخوردار بود و طبق مرسوم زمان بر اثر حشر و نشر با مردم اهل ذوق زمانش با گوشه ها و ردیف های آوازی ایران نیز آشنایی پیدا کرده بود.

جلال فرزند شیخ اسماعیل هم ، صدا و حنجره را از پدرش به ارث برده بود. این موضوع را اهل خانواده همه می دانستند ولی چون جلال به احترام پدر هرگز جلوی او دهان باز نکرده بود پدر از صدای خوش فرزندش خبری نداشت. عاقبت زمان مدرسه رفتن جلال رسید. پدر او را به مدرسه ی "علمیه" سپرد. این مدرسه در بازارچهء رحیم خان نزدیک مسجد رحیم خان واقع بود با منزل شان فاصلهء چندانی نداشت.در مدرسه بخاطر صوت خوشی که جلال داشت مکبری و موذنی و قرائت کلام الله مجید را به او واگزار کرده بودند. یک روز عصر وقتی جلال نه ساله از مدرسه برمی گشت با خود اندک اندک زمزمه می کرد و این زمزمه تا نزدیک در منرل ایشان ادامه داشت. غافل از اینکه پدر بر خلاف معمول ، آن روز در منزل بود و صدای او را شنید. وقتی جلال پایش را از هشتی به داخل حیاط گذاشت پدرش او را صدا کرد. رنگ از روی جلال پرید و به لکنت افتاد. در این هنگام پدر با چهره ای گشاده و ملاطفت آمیز به فرزند گفت : «جان پدر! تو صدایت خوب است و قشنگ آواز می خوانی. من صدایت را شنیدم. حالا هم کمی برای من بخوان.» وقتی جلال با صدای لرزان اندکی برای پدرش خواند پدر دستی به سرش کشید و بوسه ای از مهر بر پیشانی اش زد و گفت : «برای آواز خواندن تنها صدای خوب کافی نیست. تو باید تعلیم ببینی.»
آن روزها به جلال چون فرزند شیخ اسماعیل تاج الواعظین بود "تاج زاده" می گفتند. جلال تاج زاده از نه سالگی تعلیم آواز را شروع کرد. ابتدا پیش پدرش با مقدمات و اصول ردیف ها آشنا شد و سپس پدر او را به مرحوم سید عبدالرحیم اصفهانی استاد آواز آن زمان سپرد و تاج مدتی نزد این استاد گوشه ها را یاد گرفت. پس از مرحوم سید عبدالرحیم ، پدر تاج برای اینکه او را با گوشه های سازی در ردیف نیز آشنا کند به خدمت شادروان نایب اسدالله نی زن معروف برد. تاج زمانی نسبتا طولانی در خدمت نایب اسدالله نکته ها و ظرایف آواز ایرانی را فرا گرفت. آخرین استادی که تاج بنا به توصیه ی پدر برای تکمیل گوشه ها و ردیف ها به خدمتش رفت مرحوم شادروان میرزا حسین ساعت ساز معروف به "خضوعی" بود و تاج پس از اتمام فراگیری نزد این استاد، دیگر در آواز سرآمد شده بود و اندک اندک در محافل می خواند و این جا و انجا همه از صوت خوش و تسلط او بر آواز سخن می گفتند.

اولین تجربه ی آواز خوانی با ساز
تاج در نوجوانی با مرحوم حسین خان اسماعیل زاده استاد معروف و مسلم کمانچه (دایی استاد اصغر بهاری) آشنا می شود و اولین باری که قرار بود بهمراه ساز حسین خان اواز بخواند حسین خان ساز را کوک می کند و هنوز جمله ی اول را نزده ، تاج با عجله درآمد آواز می کند.
حسین خان با لبخندی می گوید : «پسرم ، در خواندن اینقدر عجله نکن. صبر داشته باش تا من درآمد بکنم. بعد کمی بیشتر صبر کن تا چهارمضرابی هم بزنم. وقتیکه مجلس سرحال آمد و خودت هم کاملا سر ذوق آمدی شروع کن به خواندن. تازه آن وقت هم با حوصله و طمانینه بخوانتا مردم فرصت شنیدن و لذت بردن از ریزه کاریهای آوازت را داشته باشند.»

هم آوازهای تاج
تاج همیشه از آواز مرحوم سید عبدالرحیم اصفهانی و مرحوم میرزا حسین ساعت ساز (حضوعی) با تجلیل و گرامیداشت فراوان یاد می کرد و به خصوص می گفت : «صوت داوود نبی در حنجره و صدای استادم مرحوم سید رحیم تجلی می کرد و ممکن نیست کسی دیگر بتواند مانند او به این خوبی بخواند.» جز این دو نفر تاج با سعه ی صدر و مناعتی که داشت و اصولا هر خواننده ای را تشویق می کرد ، از خوانندگان همزمانش نیز از جمله به این استادان ارادت داشت و از آنان و آوازشان به نیکی یاد می کرد (این اسامی را تاج در گفتگویی که در اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۸ داشت بر زبان آورد) : سید حسین طاهر زاده ، سید اسماعیل خان قراب ، قربان خان شاهی ، تجلی ، حاج محمد علی ، حبیب شاطر حاجی و شهاب (معروف به شهاب چشم دریده ، شاگرد حبیب شاطر حاجی که گوشه ی شهابی در دستگاه زند یا ترک به او منسوب است.)

کسانی که با تاج ساز نواخته اند
بی تردید بسیاری از اساتید مسلم موسیقی و نوازندگان چیره دست سازهای ایرانی با شادروان تاج اصفهانی ساز نواخته اند ، ولی می توان نام این هنرمندان را در ردیف نام کسانی که با تاج هم نوازی داشته اند ثبت کرد :
مرحوم نایب اسدالله نی زن معروف (این استاد زمانی که تاج نزدش تلمذ می کرده به عنوان آموزش همراه آواز تاج اصهانی نی هم می زده) مرحوم شکری ادیب السلطنه استاد تار ، مرحوم رضا محجوبی (ویولن) ، مرحوم حسین یاحقی (ویولن) ، مرحوم ارسلان خان درگاهی (تار و سه تار) ، مرحوم اکبر خان نوروزی (تار) ، مرحوم رضا خان باشی (تار) ، مرحوم سلیمان خان اصفهانی (نی) ، مرحوم علی خان شهناز (تار) ، مرحوم حسین خان شهناز (تار) ، استاد حسن کسائی (خداوندگار نی و جانشین بحق نایب اسدالله) ، استاد جلیل شهناز (نوازنده ی چیره دست تار) ، استاد علی تجویدی و ...

شاگردان تاج
تاج برخلاف اینکه استادان انگشت شماری داشت شاگردانش فراوان بودند. او در تعلیم ، با لطف پدرانه ای که داشت با اصرار هر کسی را که حتی دو دانگ صدایی داشت تشویق به خواندن می کرد و اغلب خودش نیز محض ترغیب شاگردان جوان و تازه کار بی هیچ ناز و افاده ای چند بیتی مناسب زمزمه می کرد. تاج با خضوع و خشوع فراوان تعلیم می داد و با روحیه ای که داشت اکثرا از شاگردانش به عنوان شاگرد نام نمی برد و از آنها به نام دوست و رفیق یاد می برد.تاج شاگردان فراوانی دارد: یکی آقای مرتضی شریف (قاضی دادگستری) ، از شاگردان قدیمی تاج که شیوه ی تاج را خیلی خوب دریافت کرده و به کار می گیرد ، حنجره ی توانایی دارد و پخته می خواند و شعر را بجا در آواز بکار می گیرد. یکی هم که بیش از همه و تا آخرین روزهای زندگی با تاج و در خدمت او بوده آقا علی اصغر شاه زیدی خواننده ی جوان اصفهانیست که خود به تعلیم آواز هنرجویان مشغول است و در یکی از آزمون های باربد نیز رتبه ی اول شده است.همچنین علیرضا افتخاری خواننده ی خوش صدی معاصر نیز در محضر این استاد بزرگوار تلمذ کرده است.

از دیگر خوانندگانی که به صورت غیر مستقیم و از روی صفحات از وی استفاده کرده اند می توان به حسین خواجه امیری (ایرج) ، محمدرضا شجریان اشاره کرد.

روحیه و خلقیات تاج
شادروان مردی سلیم النفس و با مناعت طبع بود . هرگز در طول مدت زندگی اش به خاطر مال دنیا و زندگی اش به کسی کرنش نکرد و این خاطر مدح کسی را نگفت. او از همه تعریف و تمجید می کرد و همه را با نام خیر یاد می کرد. شاید کسی به خاطر نداشته باشد که او حتی یکبار از کسی گلایه ای بکند و از کسی بد بگوید. او حتی اگر از کسی رنجش می دید و خاطرش آزرده می شد این رنج و آزردگی را با سکوت بزرگوارانه ای تحمل می کرد.
تاج از استادانش با احترام فراوانی یاد می کرد و با دوستانش به مهربانی و عطوفت رفتار می کرد.

خانواده ی تاج
شادروان تاح در زندگی یک همسر اختیار کرد و همیشه از او به عنوان کدبانو ای خانه دار ، مهربان و دلسوز که موجب گرمی کانون خانوادگی است نام می برد. خداوند به تاج شش فرزند عطا کرد. چهار دختر به نامهای تاجی ، پروین ، هما ، پروانه و دو پسر به نامهای همایون و جمشید.

سرانجام در روز ۱۴/۹/۱۳۶۰ دار فانی را وداع گفت و به دیدار حق رفت. در شب سومین روز فوت او عده ی کثیری از مردم هنر دوست و هنرمند اصفهان شرکت داشتند طوری که فضای مسجد به طور مداوم پر و خالی می شد.
در آن شب کسایی نی می زد و گریه می کرد. همراه ناله های نی همه شیون می کردند.
در همان حال استاد دکتر شفیعی به مناسب حال حضار مجلس خطاب به تاج گفت :

سلک جمعیت ما بی تو گسسته ست زهم
ما که جمعیم چنینیم تو تنها چونی

استاد تاج اصفهانی در مورد شیوه و سبک استاد ایرج به استاد حسن کسایی گفته بودند (به نقل از علی جهاندار) : اگر من تاج اصفهانی نمی شدم دوست داشتم تنها ایرج شوم.

آثار بازخوانی شده استاد تاج اصفهانی:

اثر بازخوانی شده اول را استاد ایرج در برنامه بزم شاعران با تاراستاد فرهنگ شریف اجرا کردند.البته لازم به ذکر است که این اثر را استاد ایرج با شعری دیگر از سالک اجرا کرده است .

بزم شاعران

آتش دل

خواننده: استاد ایرج تار : استاد فرهنگ شریف شعر:حسن سالک

دستگاه :ابوعطا

بلبل از فراق روی گل نعره بر کشید گل چو عاشقان ز تن ز غم جامه بر درید

درچمن فتاده غلغلی پای هر گلی زبلبلی لاله چون دمید

دست باغبان شکسته بازا که از ستم مرا نارسیده ای

ز گوش گل بلبل خوش زدی نوا چو دست گل چینش کرد از او جدا

دل از تو من برکندم به دیگری افکندم بریده شد پیوندم

چفای گل چین دیدم ز دست غم نالیدم چو غنچه تا خندیدم

آواز در گوشه حجاز و خسرو شیرین

فصل بهار است خیز تا به تماشا رویم تکیه بر ایام نیست تا دگر اید بهار

چو لاله از کف مده قدح یارا چه محنتی از فلک بود ما را

و ...

دانلود

لینک کمکی

آتش دل

خواننده: استاد تاج اصفهانی آهنگساز:عبدالحسین برازنده شعر:سالک

دستگاه:ابوعطا

دانلود

آتش دل

خواننده:علیرضا افتخاری نی :محمد موسوی

دستگاه:ابوعطا

دانلود

بزم شاعران

آواز:استاد ایرج تار:استاد فرهنگ شریف شعر :سالک

دستگاه:همایون

دانلود

آواز همایون

آواز:استاد تاج اصفهانی پیانو:استاد مرتضی محجوبی ویلن:استاد حسین یاحقی

دستگاه:همایون

دانلود

تصنیف دل شکسته

خواننده:استاد ایرج آهنگ:برازنده همراه با گروه سماعی شعر:سالک

دستگاه:ماهور

دانلود

و در آخر تصنیف فصل گل در بیات اصفهان با صدای استاد تاج اصفهانی:

تصنیف فصل گل

گلهای رنگارنگ 549

avaye-iraj — Wed, 18 Mar 2009 12:36:18 GMT

((به نام خدا))

با عرض سلام و ادب خدمت تمامی دوستداران و شیفتگان موسیقی اصیل ایرانی.پیشاپیش فرا رسیدن این عید باستانی راخدمت مردم غیور ایران تبریک عرض نموده و امید است که سال ۸۸ سالی پر از موفقیت و خوشبختی برای انها باشد. همچنین خدمت استاد آواز ایران حسین خواجه امیری (ایرج) و خانواده محترمشان نیز تبریک عرض نموده و از خداوند تعالی ارزوی سلامتی و تندرستی برای ایشان دارم.

گلهای رنگارنگ ۵۴۹

با همکاری هنرمندان:مرضیه -ایرج - فرهنگ شریف - جهانگیر ملک

اشعار متن برنامه:پژمان بختیاری-مانی شیرازی -رهی معیری

آهنگ و تنظیم: چهارگاه از همایون خرم

شعر تصنیف:کریم فکور

گوینده:اذر پژوهش

چهار مضراب زیبا با تار استاد فرهنگ شریف و تنبک استاد ملک در چهارگاه

شروع آواز از

گوشه مویه

ارزو دارم که باز آن روی زیبا را ببینم آن سر و آن سینه ان بالای رعنا را ببینم

گوشه مویه

پیش پای خویش را اسان نمی بینم کجایی ای چراغ زندگی تا عرش اعلی را ببینم

فرود به گوشه زابل

با من وحشی نمی دانم چه کردی کین زمان من بهر دیدار تو خواهم جمله دنیا را ببینم

زابل ؟ و فرود

رخصتم ده تا نهان از مردمان آیم به سویت وان اشارت های گرم عشرت افزا را ببینم

دانلود

چند نکته در مورد این آواز:

اولا از در آمد شروع نمی شود .

دوما گوشه مویه آن بسیار شبیه آواز های آذری است .

سوما "بیت آخر" فکر کنم در زابل اجرا شد. از دوستان تقاضا دارم راهنمایی کنند.؟

این اواز که به نظر بنده یکی از متفاوت ترین اواز ها در چهارگاه است و بسیاز زیباست مورد توجه بسیاری از خوانندگان از جمله ستار– و جمال وفایی قرار دارد که در شبکه های ماهواره ای بارها به خواندن آن پرداخته اند.

بخشی از این آواز را با صدای ستار بشنوید: دانلود کنید

موفق و سربلند باشید.

استاد جواد بدیع زاده و استاد ایرج

avaye-iraj — Sun, 15 Feb 2009 13:05:18 GMT

((به نام خدا))

با عرض سلام و ادب خدمت همه ی دوستان و شیفتگان موسیقی ایرانی

بحث این پست در مورد زندگی نامه و آثار استاد جواد بدیع زاده و همکاری های ایشان با استاد ایرج است.

نگاهی به زندگی هنری استاد جواد بدیع زاده:

جواد بدیع زاده فرزند سید رضا بدیع المتکلمین از هنرمندان فن موسیقی است.ایشان در سال ۱۲۸۱ خورشیدی در تهران در خوانواده ای از سادات کاشان متولد شدند.پس از پایان تحصیلات ابتدایی و متوسطه از دبیرستان دارالفنون چند سالی به کار مترجمی زبان فرانسه و منشی گری تجارت خانه های تهران پرداخت.سپس در سال ۱۳۰۴به استخدام مجلس شورای ملی ایران درامد.چون دارای صدایی خوش بود بنا به توصیه عبدالحسین شهنازی نوازنده بزرگ تار پسر کوچکتر آقا حسینقلی استاد بنام این ساز پنج صفحه آواز و دو تصنیف برای کمپانی صفحه پرکنی((هیزمسترزویش)) انگلستان با ساز عبدالحسین شهنازی ضبط کرد که مشهورترین آنها ((جلوه ی گل)) و ((مرغ بی آشیان)) است.

در سال ۱۳۱۵ خورشیدی بنا به دعوت کمپانی صفحه پر کنی ((اودئاون)) آلمان به منظور ضبط صفحه هایی از آواز خود به آن کشور رفت و تعداد چهل صفحه با ساز اسماعیل ساتری پر کرد که مشورترین آنها خزان عشق یا ((شد خزان گلشن اشنایی)) در دستگاه همایون با شعری از رهی معیری شاعر نامی معاصر است.((دل هرجایی)) در مایه افشاری .((وای بر من وای بر دل)) در دستگاه همایون.((زیب گلشن)) که به سروده فروردین نیز معروف گشته و آهنگ هایی شاد با اشعار طنز گونه و فکاهی ((یکی یک پول خروس )) .(( ماشین مشدی ممدلی )) .(( خیلی قشنگه )) در دستگاه ماهور از جمله آنهاست.

بعد از یک سال سفر دیگری به دعوت کمپانی صفحه پرکنی ((سودوا))به همراه ابوالحسن صبا و اسماعیل مهرتاش و فرهاد میرزا معتمد نوازنده ی چندین ساز منجمله پیانو عازم حلب گردید و آهنگ هایی بر روی صفحات گرامافون این کمپانی پر کرد. که سرود ((پرچم ایران)) در ماهور . ((ترانه نقش حقیقت)) با اشعار نورالله همایون و آهنگی از اسماعیل مهرتاش به نام ((زال زالک)) با اشعار فکاهی از سید غلام رضا روحانی طنز سرای معروف آن زمان را باید نام برد.

پس از تاسیس رادیو با این رسانه گروهی به همکاری پرداخت و پس از قمرالملوک وزیری دومین خواننده رادیو گردید و با آهنگ ((ساز و سبو)) همکاری اش را با رادیو اغاز کرد.

از چپ به راست:علی زاهدی - مهدی خالدی - ؟ -جواد بدیع زاده

(در جریان سفر به بمبئی هندوستان برای ضبط صفحه)

در سفر سال ۱۳۲۴ خورشیدی بنا به دعوت پارسیان مقیم هندوستان ۵۰ صفحه از جمله ((سرود ایران و هند)) با شعر محمد علی مشایخ در ماهور. سرود ((فروردین)) در راست پنجگاه .سرود ((جشن نوروزی)) در دستگاه ماهور. و ترانه ی ـ((بوسه ی شیرین در همایون)). ((خسرو خوبان در دشتی)) که همگی از ساخته های خود بدیع زاده هستند ضبط و پخش شد.

و کنسرت بزرگی در شهر بمبئی برای پارسیا هند در تجلیل حکیم ابوالقاسم فردوسی حماسه سرای بزرگ ایران برگذار کرد.در سال ۱۳۳۱ خورشیدی از خدمت در مجلس شورای ملی ایران بازنشسته شد و به طور تمام وقت در اختیار رادیو تلویزیون قرار گرفت و تا اخرین سال های همکاری با رادیو به عنوان عضو ناظر بر اجرای برنامه های موسیقی ایران در این سازمان مصدر کار بود.

حاصل این ایام ارائه آهنگ برای برنامه گلها در مایه سگاه به نام ((رفتی و باز آمدی)) با صدای دلنشین حسین قوامی و اهنگی به نام ((بادمهرگان)) در دستگاه همایون با آواز منوچهر همایون پور با شعری عارفانه از ((ورطا)) است.

جواد بدیع زاده خود در یک برنامه ی رادیویی اذعان کرده بود که صدای ایرج را بسیار دوست دارد. از این رو برای این هنرمند آهنگ های بسیاری ساخته که متاسفانه امروزه منبع موثقی در اختیار نداریم که نام بقیه این تصانیف و همکاری ها را ذکر نماییم. اما خوشبختانه طی تحقیقاتی که بنده داشتم توانستم نام چند تصنیف را که آقای بدیع زاده برای ایرج ساخته است پیدا کنم

تعدادی از تصانیف استاد جواد بدیع زاده با صدای استاد ایرج:

۱ـتصنیفی در دستگاه شور با شعر موید ثابتی همراه با ارکستر سازهای ملی به رهبری استاد روح الله خالقی

۲ـتصنیفی در مایه ی دشتی بر روی شعر مقدمه ی گلستان سعدی

۳ـتصنیف ابر نو بهار در دستگاه نوا با مطلع (یار من مگر امشب تو تنها گذاری) دانلود کنید

۴ـ تصنیف چشم ساقی در دستگاه همایون با مطلع (خرابم امشب زچشم ساقی)

۵ـتصنیف جلوه ی گل در دستگاه همایون با مطلع (جلوه ی گل بوی سنبل) که همین تصنیف را آقای علیرضا قربانی درآلبوم خوشنویس صدا با تار آقای داریوش طلایی باز خوانی کرده اند علیرضا قربانی که خود از علاقه مندان صدای استاد ایرج هست در چندین مصاحبه از استاد ایرج با عنوان سلطان آواز ایران یاد کردند.(مصاحبه با رادیو پیام وفرهنگ)

و ...

از جمله همکاری های مشترک استاد ایرج و بدیع زاده می توان به یک آواز مشترک با صدای ایرج و جواد بدیع زاده و یونس دردشتی در برنامه شما و رادیو نیز اشاره کرد.

صفحات بدیع زاده در دور دوم صفحات ایرانی توسط کمپانی ((هیزماسترزویس)) عبارتند از:

شماره صفحه موضوع

AX.904 آواز سگاه ـ مخالف ۱ - ۲

AX.905 آواز بیات ترک ـ شکسته مثنوی ۱ ـ ۲

GF.1 پیش در آمد چهارگاه و آواز چهارگاه ۱ـ ۲

GF.2 تصنیف افشاری ـ مرغ بی آشیان ۱ ـ ۲

GF.3 تصنیف همایون جلوه ی گل بوی سنبل ۱ ـ ۲

GF.32 پرده گر ترک ۱ ـ ۲ دانلود کنید

GF.33 آواز چهارگاه ـ حالیا مصلحت - تصنیف پروانه و شمع ۱ ـ ۲

GF.48 گرایلی - گرایلی ضربی ۱ ـ ۲ دانلود کنید

GF.55 آواز ماهور ـ تصنیف بیات اصفهان بلبل محبوس ۱ ـ ۲

GF.56 همایون شور ـ عشق قرایی ۱ ـ ۲

GG.2 تصنیف سگاه ـ شکوه ی دل ۱ ـ ۲

تصنیف یکی یک پول خروس بر روی یک شعر فکاهی دانلود کنید

تصنیف نوبهار اجرا شده در برنامه ی شما ورادیو دانلود کنید

این هنرمند توانا در دهم دیماه سال ۱۳۵۸ در سن ۷۷ سالگی در تهران زندگی را بدرود گفت.

روحش شاد و یادش گرامی باد.

منبع:کتابهای فرهنگ هنرمندان ایرانی و تاریخ موسیقی ایران

ضمنا از دوستان تقا ضا می شود اگر از تصانیف نام برده و سایر تصانیف که آقای بدیع زاده برای ایرج ساخته اند در آرشیو دارند با بنده تماس بگیرند در صورت موافق بودن بنده نیز آثار ارزشمندی را در اختیار قرار خواهم داد.

شاخه گل 462(ایرج _ یاحقی _نجاهی _شهناز _ ملک)

avaye-iraj — Sat, 17 Jan 2009 21:50:18 GMT

((به نام خدا))

صبح دم مرغ چمن با گل نوخاسته گفت

ناز کم کن که در این باغ بسی چون تو شکفت

گل بخندید که از راست نرنجیم ولی

هیچ عاشق سخن سخت به معشوق نگفت

دوستان بزرگوار این بار با یکی از آخرین اجراهای استاد ایرج در برنامه ی شاخه گل در خدمتتون هستم این آواز در نغمه ی ابوعطا اجرا شده است و مانند دیگر آوازهای استاد شور و حال خاصی دارد.از تصنیفهای معروف در آواز ابوعطا می توان به تصنیف آتش دل با صدای استاد تاج اصفهانی اشاره کرد که البته این تصیف را استاد ایرج با تار استاد شریف بعدها بازخوانی کردند.

شاخه گل ۴۶۲

با همکاری هنرمندان:

ایرج ـ پرویز یاحقی ـ جلیل شهناز ـ مجید نجاهی ـ جهانگیر ملک

اشعار متن برنامه:صفایی نراقی ـ رنجی ـ لا ادری

غزل آواز:نسیم

آهنگ:ابوعطا

گوینده:آذر پژوهش

تحلیل آواز:

قطعه ی بیکلام توسط ارکستر

چهار مضراب(ویلن ـ سنتور ـتنبک)

درآمد

در شام تیره ای مه تابان خوش آمدی ای صبح وصل درشب هجران خوش آمدی

گوشه ی حجاز

ای پرتو امید به ظلمت سرای غم با شادی و نشاط فراوان خوش آمدی

ای طالع رمیده چه خوش نام گشته ای ای عمر رفته خرم و خندان خوش آمدی

تحریر و ادامه گوشه ی حجاز

تا جان بر لب آمده در پا نشانمت ای دلبر عزیز تر از جان خوش آمدی

تحریر _اشاره به گوشه ی چهار باغ و فرود به ابوعطا

قطعه بی کلام توسط ارکستر

دانلود

آپلود آواز از دوست خوبم جواد سروریان

تماس با وبلاگ:

avayeiraj@Gmail.com

09187337894

یک شاخه گل 371

avaye-iraj — Sun, 14 Dec 2008 16:29:18 GMT

((به نام خدا))

سلام

دوستان عزیز امروز هم با آواز زیبای دیگری از استاد ایرج در سگاه در خدمتتون هستم.این آواز در برنامه شاخه گل ۳۷۱ تنظیم گردیده و از زمره ی بهترین برنامه های گلهای استاد است.

لازم به ذکر است که استاد محمد میرنقیبی علاقه ی زیادی به صدای استاد ایرج داشته اند و در برنامه گلها چندین آهنگ برای ایشان ساخته اند از جمله : شاخه گل ۳۸۴ در چهارگاه و شاخه گل ۴۵۸ در بیات ترک و ...

نگاهی به زندگینامه محمد میرنقیبی:

محمد میرنقیبی از هنرمندان معاصر در رشته ی هنر موسیقی است.وی در سال ۱۳۰۲ شمسی در مشهد متولد شد از کودکی به هنر موسیقی علاقه مند شد. در اثر تشویق دختر خاله ی خود توران شجیعی که از هنرمندان موسیقی بود و بعدها استاد دانشگاه اصفهان گردید به نواختن ویلن همت گماشت در سال ۱۳۱۹ نزد اسماعیل زرینفر نواختن ویلن و یادگیری علمی هنر موسیقی را باشوق شور وصف ناپذیری شروع کرد و در این راه آنقدر کوشید که در کلاس سوم متوسطه بود که برای همکاری در رشته سرود و موسیقی جهت تدریس در مدارس از طرف وزارت فرهنگ از وی دعوت به عمل آمد در سال ۱۳۲۶ شمسی به تهران منتقل شد و نزد استاد ابوالحسن صبا جهت تکمیل نواختن ویلن و استاد روح الله خالقی جهت تئوری موسیقی و علیمحمد خادم میثاق جهت فراگیری تکنیک صحیح ویلن و روبیک گریگوریان به فراگیری سلفژ اقدام کرد.

سپس به راهنمایی و تشویق استاد روح الله خالقی در ارکستر انجمن موسیقی ملی به نوازندگی پرداخت و از همین تاریخ به تکنوازی در رادیو هنر نمایی کرد و به ترتیب در ارکستر های رادیو به سمت نوازنده و رهبر و مدیر دفتر شورای موسیقی و سرپرستی برنامه ی گلها بعد از مرگ رهی معیری به انجام وظیفه مشغول شد و چندین آهنگ جالب برای خوانندگانی همچون ایرج - جمال وفایی - کورس سرهنگ زاده و ... ساخت.وجهت معرفی موسیقی سنتی ایران همراه با هنرمندان مشهور به کشورهای آلمان - انگلستان - آمریکا - آرژانتین - برزیل سفر کرده و شارگردان زیادی در رشته ی هنر موسیقی پرورش داده است.

منبع:فرهنگ هنرمندان ایرانی - عبدالرفیع حقیقت (رفیع)

ضمنا لازم میدانم از دوست عزیزم جناب بهمن مهدوی جهت در اختیار گذاشتن قالب وبلاگ تشکر کنم

همچنین از دوست عزیزم جواد سروریان مدیر وبلاگ گلهای گلپایگان به خاطر آپلود آواز .

شاخه گل ۳۷۱

با همکاری هنرمندان:

ایرج - رضا ورزنده - حسن ناهید

بقیه ی اشعار برنامه : مجمر اصفهانی - عطار

شعر ترانه : سیمین بهبهانی

آهنگ : سگاه از میرنقیبی

گوینده:فیروزه امیر معز

مطلع تصنیف

شوری کرده به پا هر غزل نگاه او دارد نور صفا دیده ی بی گناه او

چه بگویم چه بگویم ز نگاه گرم او که به جانم چه شرر ها زده ناز وشرم او

نه کلامی نه پیامی به لب خموش او که ز چشمش دل عاشق شنود خروش او

هردم به مهربانی ساز سخن کنم صد شکوه ی نهانی چشمش ز من کند

گویم ز عشق من چرا شوری به پا نمیکنی گویم که می پرستمت باور چرا نمیکنی

شوری کرده به پا هر غزل نگاه او دارد نور صفا دیده ی بی گناه او

چشم سیاهش با شور و مستی نگرد به سوی من با هر نگاهش خندد به هستی گل آرزوی من

دارم هوای او جویم رضای او که زنده ام برای او

چهار مضراب :

سنتور - نی - ضرب

شروع آواز به وسیله استاد ایرج از در آمد سگاه

(درآمد)

بیرون نرود مهر تو گر خون رود از دل مهر تو نه خون است که بیرون رود از دل

(زابل)

افسانه شد از بی خبری در همه ی شهر گفت آن که غم عشق به افسون رود از دل

(تحریر

و مخالف)

گردون به من آن کرد زهجر تو که مشکل در وصل مرا کینه گردون رود از دل

(تحریر بسیار زیبا در مخالف سگاه)

(جواب آواز به وسیله ی سنتور)

(تحریر و فرود به درآمد)

دانلود برنامه

دوستان می توانند با این شماره ها با بنده در تماس باشند:

۰۹۱۸۷۳۳۷۸۹۴

محفل خصوصی(ایرج _ بدیعی_ صارمی_ملک)

avaye-iraj — Thu, 20 Nov 2008 12:31:18 GMT

((به نام خدا))

ساز طرب عشق که داند که چه ساز است که از زخمه ی آن نه فلک اندرتک و تاز است

آورد به یک زخمه جهان را همه در رقص خود جان و جهان نغمه ی آن پرده نواز است

****

عالم چو صدایی است از این پرده که داند که چیست و در این پرده چه راز است

رازی است در این پرده گر آن را بشناسی دانی که حقیقت ز چه در بند مجاز است

((فخرالدین عراقی))

دوستان عزیز امروز هم با یک برنامه زیبا و به یاد ماندنی از استاد ایرج که در محفل خصوصی اجرا شده در خدمتتون هستم.

این آواز قبل از انقلاب در منزل استاد حبیب الله بدیعی اجرا شده که اکثریت اساتید حضور داشته اند.از جمله استاد محمد رضا شجریان

از دیگر کسانی که در این برنامه حضور داشته اند می توان به استاد محمودی خوانساری - علی تجویدی - همایون خرم - حسن گلنراقی و ... اشاره کرد.

در این برنامه خصوصی استاد ایرج به همراهی استاد حبیب الله بدیعی - استاد منصور صارمی و استاد جهانگیر ملک آوازی با شکوه در دستگاه سگاه اجرا می کنند.گفتنی است پس از اتمام این مجلس استاد بدیعی فرموده بودند زیباترین آوازی که در سگاه اجرا شده است و من هم در آن شرکت داشته ام همین آواز است که سلطان آواز آقای ایرج خواندند.

تحلیل آواز:

درآمد(با تحریر)

از سر زلف تو پیداست که پیمان شکنی نه عجب از تو که پیمان محبان شکنی

زابل

شور شیرین برد از یاد به فرهاد اگر شبی از تلخی هجران تو گویم سخنی

ضربی شگفت انگیز در گوشه زابل

شور شیرین برد از یاد به فرهاد اگر شبی از تلخی هجران تو گویم سخنی

باز از چهره ی خوبان چمن پرده فکند وقت آن شد که توهم پرده ز رخ بر فکنی

گفتم آخر که تو شمع شب تار دیگری از چه لبخند به پروانه ی دیوانه زنی

تحریر در یک اکتاو بالا در مخالف سگاه

گفت صد خسرو اگر بنده ی شیرین باشد قصه شیرین نشود تا نبود کوه کنی

تحریر در اکتاو بالا

چهار مضراب زیبا (ویلن-سنتور-ضرب)

تحریر و فرود به سگاه

دانلود آواز

پیشنهاد:

اگر از دوستان کسی آرشیو کاملی در زمینه های زیر دارد و مایل به تبادل است می تواند با من در تماس باشد.

برنامه های قابل تبادل:

1_برنامه ی گلها(گلهای جاویدان – گلهای رنگارنگ_برگ سبز_شاخه گل_گلهای صحرایی_ گلهای تازه)

2_برنامه های خصوصی چه آوازی و چه تکنوازی ( صوتی یا تصویری)

3_برنامه های موسیقی ایرانی FM

4_بزم شاعران

5_نوایی از موسیقی ملی

6_گلچین هفته

7_شما ورادیو

8_کنسرت ها

9_عکسهای هنرمندان موسیقی

10_تصنیف ها و ترانه های استاد ایرج

11_کتابها و مقالات الکترونیکی

12_تکنوازان

و...

تماس با وبلاگ:

همراه:

۰۹۱۸۷۳۳۷۸۹۴

ایمیل:avayeiraj@Gmail.com